Čitanje vode
Zapeo!
Podmukla panjuga pod vodom!
Tegli gore-dolje – ode sve.
Uz svjetlost baterije kopam po neurednom priboru – nemam dovoljno teškog olova da odoli ovoj vodi.
Slobodno se sad možeš vratiti.
Naoštrenih udica, napetih nerava kao u padobranca pred iskakanje iz aviona u letu, čekali su takozvani Drugi znak sudijske pištaljke da sa startnih pozicija nahrupe u rijeku.
Za neke ribare kompetitivnost je najvažnija značajka sportskog ribolova, čiji je najviši izraz nadmetanje sa suparnicima u dokazivanju ribarskog umijeća, najvećim brojem i najvećom težinom ulovljenih riba kao jedinim kriterijem u ustanovljavanju najuspješnijeg i najboljeg ribolovca. Zato postoje ribarska takmičenja.
Sportski ribolov poput ostalih sportova ima takmičarsku strukturu s ligom i kup takmičenjima na različitim nivoima i s različitim starosnim kategorijama, reprezentativnom selekcijom, kapitenima i rezervnim igračima, komesarima delegatima, sudijama, crvenim i žutim kartonima, čak i antidoping kontrolu.
Oni koji su smatrani najvišim autoritetima među ribolovcima uglavnom se nisu takmičili. U ribarskim krugovima to se objašnjavalo tvrdnjom da oni nemaju potrebu ni želju da dokazuju svoje umijeće, mada su se iznosile i pretpostavke da bi nastupom na takmičenju mogli ugroziti svoju reputaciju, budući je svaki ribolov neizvjesnost u pogledu ulova i sasvim je moguće da bi unatoč znanju i iskustvu mogli neslavno okončati svoje natjecanje.
Bezbjednost takmičara je veoma važna i nastoje se preduprijediti povrede i nesreće, pa se organizatorima „najstrože zabranjuje postavljanje startnih mjesta na udaljenosti manjoj od 25 metara od električnih postrojenja (visokonaponski vodiči, transformatori, stupovi javne rasvjete…)“. U slučaju grmljavine, takmičenje se prekida i zbog opasnosti privlačenja munja grafitnim sastavom ribarskih štapova, takmičari ih po nalogu sudije moraju odložiti i udaljiti se od njih.
Svako takmičenje prema ribolovnoj disciplini ima specifična pravila. Neka se mogu smatrati čudnim ili nerazumljivim, poput odredbe da se dužina ulovljene ribe mora evidentirati isključivo u milimetrima.
Za takmičenje u fly fishingu ili mušičarenju propisano je da salmonidni vodotok mora biti dubok najmanje 10 cm a širok 15 metara. Rijeka se podijeli u tri takmičarska sektora, u kojima svi takmičari moraju nastupiti kroz rotacije pozicija, pomjerajući se uvijek nizvodno. Svakom učesniku omogućava se lovna staza u dužini od 60 m, dok je za evropska i svjetska prvenstva 200 m. Tokom tri sata lova, podijeljenih u dva dijela po 90 minuta s obaveznom pauzom do 30 minuta, mušičari koriste sve tipove i vrste muha po vlastitom izboru, loveći na jednu muhu.
Startne pozicije određuju se žrijebom i takav odabir lovnih mjesta može umnogome da utiče na ishod takmičenja. Na rijekama uvijek postoje skoro neizgledna mjesta za ribolov, gdje se riba uglavnom ne zadržava, ili gdje postoje prirodne prepreke za ribolov. No, za majstore ni to ne predstavlja nesavladivu teškoću. One tanježi i plićaci na kraju mušičarske staze „Ludvig Tibold“ na Lašvi kod Viteza zapali su na jednom takmičenju Sabahudina Bristinu Sabu iz Donjeg Vakufa. Na mjestima koja su mušičari redovito zaobilazili bez zabacivanja muha, on je ulovio 5-6 pastrmki, što mu je uz uspješan lov u drugim sektorima donijelo pobjedničko mjesto na takmičenju.
Opšte mjesto pravilâ je korištenje barbless udice (bez povratnog jezička ili kontrakuke), jer se time riba manje ozljeđuje i lakše skida s udice. Upotreba dodatnog otežanja u vidu olovne saćme ili indikatora ulova povlači crveni karton i diskvalifikaciju takmičara. Ribolovna takmičenja su izgleda jedina sportska nadmetanja u kojem glavni sudija zbog pristranosti u suđenju ili drugih narušavanja pravila može izreći startnom i sektorskom sudiji mjeru zabrane suđenja na takmičenju koje je u toku.
Sudije ne smiju govoriti takmičarima na koje muhe su ostvareni ulovi riba tokom takmičarskog dana.
Poput ostalih sportista, i mušičari imaju treninge prije takmičenja, s tim da se ne odvijaju na dijelu vodotoka određenom za takmičarsku stazu. Taj dio rijeke ne smije se poribljavati tri mjeseca prije takmičenja, dok se u praksi radi suprotno, riba se unosi u rijeku dan ili dva prije takmičenja.
Kontrolni sudija-mjerač mora dovoljno glasno objaviti svaki ulov, vrstu i dužinu ribe, tako da bi to čuo susjedni takmičar, koji ima pravo da provjeri ulov suparnika. Ulovljena riba nastoji se pažljivo vratiti u vodu, pa je propisano da se mora prihvatiti meredovom, mrežom „koja mora biti od mekanog pamuka ili druge vrste nestrugajućeg materijala po mogućnosti bez čvorova“. Ulov se ne bi priznao ako bi riba na mjerenje bila donesena u ruci.
Minimalna mjera za bodovanje iznosi 20 cm i manja je od svih propisanih lovnih mjera za salmonide. Neobično je da se ulov mladice ne vrednuje u mušičarskim takmičenjima.
Obavezni dio takmičenja je lov iz čamca na jezeru, gdje je dopušteno korištenje tri muhe istovremeno. Čamcem kormilari sudija, kojemu dvojica takmičara naizmjenično određuju pravac kretanja i mjesto zaustavljanja. Lovi se isključivo sjedeći i skoro bizarno je pravilo da jastučić za sjedenje ne može biti deblji od 15 cm. Stajanje u čamcu dozvoljeno je samo kod privlačenja ulovljene ribe u meredov.
Na Plivskom jezeru te Plivi, Vrbasu, Sani i Sanici održano je 2015. godine 35. Svjetsko prvenstvo u fly fishingu, na kojem je reprezentacija Bosne i Hercegovine osvojila bronzanu medalju.
Ciprinidne vrste riba love se u takmičenju ulov ribe udicom na plovak, najpopularnijeg i najmasovnijeg ribarskog takmičenja koje se održava na rijeci, jezeru i vodenom kanalu minimalne dubine 1,5 m i širine 25 metara. Lovi se tri sata bez ulaženja u vodu na stazi od 10-20 metara, s prethodnom pripremom od dva sata. Takmičari, od kadeta do seniora i seniorki, mogu koristiti štapove najveće dužine 10-13 metara. Korištenje barbless udice nije propisano. Mreža čuvarica mora imati prečnik 40 cm minimalno i dužinu od tri metra.
Iako se to kod plovkaroša podrazumijeva, jedna odredba Pravilnika o takmičenju navodi da „sistem mora biti montiran da osnovno olovo ne smije leći na dno i time spriječiti da plovak slijedi vodenu struju. U slučaju lova gdje je je struja jača, plovak mora biti postavljen tako da ne narušava prirodnu progresiju vodene struje“. Za stabilnost plovka na vodi treba imati pouzdan bužir, gumenu trakicu koja pridržava laks uz plovak.
Takmičari mogu imati pomoćnika, koji asistira u pripremi primame za ribe. Hrana mora biti prirodna, kao i materijali za otežanje primame (kamen, zemlja, pijesak). Na startnim pozicijama sudije obave pregled hrane koja mora biti u rastresitom stanju, kao i mamaca. Po sudijskom odobrenju takmičari u roku od 10 minuta moraju od hrane pripremiti kugle, i to isključivo jednom rukom – „ne smije se pritiskati hrana uz kantu, bok ili slično“. Takmičenje traje tri sata i boduje se ukupna težina ulovljene ribe, jedan gram ocjenjuje se jednim poenom. Priznaje se i riba ulovljena za bilo koji dio tijela (što se u fly fishingu ne evidentira kao ulov), a „hvatanje i vađenje riba neugodnog mirisa je zabranjeno“.
Sve popularnija su varaličarska ili spin takmičenja u BiH u kojima se love ribe grabljivice. Ponekad se lovi samo određena vrsta, mladica ili štuka.
Lov šarana i amura kao takmičarska disciplina odlikuje se dužinom trajanja, koje mora biti najmanje 50 sati neprekidnog lova. Carp Team, kako se službeno naziva takmičarska ekipa, sastoji se od dva takmičara i jednog rezervnog. Oni mogu ući u vodu do visine koljena samo u prihvatanju ulovljene ribe. Zabranjeno je lijepljenje mamaca ili primame na olovo (lovi se isključivo dubinskim sistemom), te izbačaj mamca poput klatna (svaki izbačaj mora biti preko glave). Dužina štapa određena je na najviše 400 cm, debljina najlona 0,25 mm i težina olova 50 grama. Detaljno su propisani meredovi, čije okice mogu biti najviše 12×12 mm. Rezervni štapovi moraju biti odloženi tako da su im vrhovi okrenuti nasuprot vodi.
Postoje takmičenja koja se ne održavaju na vodi, to su discipline bacanja vještačke mušice i tega, u cilj i dalj, koje se priređuju na fudbalskim stadionima i u sportskim dvoranama.
Ribarska takmičenja u BiH pripadaju svijetu amaterskog sporta, gdje pobjednici osim pehara, medalja i diploma ne dobijaju ništa drugo. Izuzetak su ponekad sponzorski pokloni ribarskog pribora i opreme – na jednom takmičenju svi učesnici su dobili štap i mašinicu! Ponekad je to i godišnja dozvola za lov u posebnim revirima.
U Americi su komercijalizovana i nagrade dosežu po nekoliko stotina hiljada dolara, a proglašenja pobjednika događaju se pred ispunjenim gledalištima velikih sportskih dvorana. Mada ni amaterska takmičenja nisu lišena prevara i mahinacija, visoke novčane premije ponukale su neke ribare na lažiranje ulova. Jacob Runyan i Chase Cominsky postali su poznati u svijetu ne kao osvajači brojnih kup takmičenja u varaličarenju. Prilikom vaganja njihovog ulova na jednom takmičenju, ustanovljeno je da su ribe ispunjene s 10 olovnih utega. Vlasti su zaplijenile čamac, prikolicu i ribolovnu opremu korištenu tokom turnira, a oni su pod optužbom za varanje, tešku krađu i posjedovanje kriminalnog oruđa suočeni s jednogodišnjom zatvorskom kaznom i novčanom kaznom od 2.500 dolara za svaku optužbu za krivično djelo.
U bijeg se dao Aaron Moreau, ribar iz Louisiane, nakon što je ustanovljeno da je na turniru Big Bass Splash varao kao i gorespomenute varalice. Naposlijetku se predao policiji, očekujući istovjetnu zatvorsku i nešto višu novčanu kaznu.
Domaćin i pobjednik 14. Svjetskog prvenstva u ribolovu šarana, reprezentacija Rumunije optužena je za nedozvoljene treninge nekoliko mjeseci prije takmičenja na jezeru Corbu, hraneći šarane tajnim mamcem koji im je davao prednost tokom prvenstva.
Ni takmičenja u BiH nisu bivala bez varanja, kao što je bio pokušaj da se žive ribe donesene iz ribnjaka u kanti s vodom prikažu kao ulov. Jedan ribarski drug prestao se takmičiti u fly fishingu i pomanjkanje motivacije za nadmetanje s drugim mušičarima obrazložio je riječima da nikad nije mogao uloviti toliko riba koliko je sudijska olovka mogla dopisati u evidencioni list ulova drugog, protežiranog ribara.
Na odlasku se, kako i spada, pozdravio s
Bistro!